Help, ik heb slijtage in mijn rug!

Er zijn weinig rugklachten waar mensen zo bang voor zijn als voor het fenomeen dat we hier gaan beschrijven. Mensen associëren deze klachten met ‘niks meer kunnen’, ‘in een rolstoel belanden’, en ‘altijd pijn’. Ook heeft de klank van het woord een vrij definitief karakter, het klinkt alsof het een eindstation betreft, alsof er niets meer aan te doen is. Een gevoel van ‘dat was het dan’. In dit artikel hebben we het over slijtage, ook wel artrose of degeneratie genoemd. 

Gelukkig zijn de beweringen in bovenstaande alinea over het algemeen ver van de waarheid. Slijtage is geen eindstation, betekent zeker niet dat je altijd pijn hebt, en ook niet dat je in een rolstoel belandt. Waar komen deze ideeën dan vandaan? En waarom hebben ze zoveel invloed op hoe wij over 

Wat is slijtage of artrose eigenlijk?

Bij slijtage wordt het laagje kraakbeen dat in gewrichten zit dunner. Dat is op zich geen probleem en kan niet tot pijn leiden, want er zitten niet of nauwelijks zenuwen in kraakbeen die pijn zouden kunnen registreren. Is het dan eigenlijk wel een aandoening? Een orthopedisch chirurg zei ooit eens tegen me: ‘als je rimpels en grijze haren aan de buitenkant ziet’, dan zie je slijtage op een röntgenfoto. Daarmee is ook duidelijk dat iedereen, ja echt iedereen, in meer of mindere mate last krijgt van slijtage. 

Slijtage (we laten de termen artrose of degeneratie vanaf nu achterwege), is een normaal verouderingsproces dat in zekere zin al vroeg in het leven begint. Al voor de geboorte is het proces van afsterving van bepaalde lichaamscellen, en vervanging door nieuwe op gang gekomen. Denk bijvoorbeeld aan cellen van huidweefsel. 

Vanaf een jaar of 30 begint er al enige slijtage van de gewrichten in het lichaam op te treden, daarbij is de nek een van de eerste plaatsen. De vraag die hierbij speelt is of slijtage eigenlijk wel een ziekte of een aandoening is. De veranderingen die optreden in de gewrichten leiden op die leeftijd over het algemeen niet of nauwelijks tot klachten, en kunnen ook gezien worden als functionele aanpassingen aan een zeer beweeglijk bewegingssysteem. 

Verschillende fasen slijtage

Slijtage kent in principe 3 fasen. In de eerste fase wordt de kraakbeen laag op de botdelen in een gewricht dunner. Dit leidt niet tot klachten, en is ook niet zichtbaar op een röntgenfoto. De tweede fase wordt gekenmerkt door het optreden van kleine scheurtjes en oneffenheden die ook niet op een foto te zien zijn. Graad drie slijtage wordt gekenmerkt door diepere scheuren in het kraakbeen die tot het onderliggende bot kunnen reiken. Op een röntgenfoto zien we hier vaak een versmalde gewrichtsspleet. Dat betekent dat de verschillende botdelen in het gewricht dichter bij elkaar zijn gekomen, doordat het kraakbeen een stuk dunner is geworden. De laatste fase van slijtage wordt ook wel aangeduid als ‘graad vier’. In deze fase is het kraakbeen bijna volledig verdwenen, en zijn de onderliggende botdelen bloot komen te liggen. In die fase komt over het algemeen de meeste pijn voor, omdat het kraakbeen de zenuwen in de bot uiteinden niet meer beschermd. 

Oorzaken slijtage in de rug

Slijtage in de onderrug kent verschillende mogelijke oorzaken. Daarbij kun je denken aan zaken als genetische aanleg voor slijtage, slappe gewrichtsbanden of zwakke spieren rondom de gewrichten. Slappe banden of zwakke spieren leiden tot meer krachten die inwerken op een gewricht. Ook na een ongeluk met de rug kan slijtage ontstaan als gevolg van een breuk van een gewicht. 

Surmenage, ook wel overbelasting van de onderrug, door bijvoorbeeld te vaak, te eenzijdig, of te extreem sporten kan ook tot slijtage leiden. Dat geldt ook voor zware werkzaamheden over langere tijd. Het lichaam heeft nou eenmaal tijd nodig voor herstel, en dat kan niet optreden als er steeds weer opnieuw overbelast wordt. 

Gewrichtsoperaties

Bij bepaalde gewrichten worden wel gewricht vervangende operaties uitgevoerd. Gangbare vormen zijn bijvoorbeeld een nieuwe knie of een nieuwe heup. Dergelijke operaties zijn in de onderrug veel minder gangbaar bij slijtage. Een voorbeeld van een dergelijke operatie in de onderrug is het plaatsen van een zogenaamde discusprothese, een vervanging van een tussenwervelschijf. 

Wat merk je van slijtage in de onderrug?
Klachten die typisch horen bij slijtage in de onderrug zijn startklachten en ochtendstijfheid. Dit betekent dat mensen met slijtage klachten ervaren als zij beginnen met bewegen. Denk bijvoorbeeld aan ’s ochtends opstaan uit bed na een nacht minimaal bewogen te hebben. Of na een tijdje opstaan uit een stoel, waarbij in eerste instantie die typische pijn en stijfheid in de onderrug wordt ervaren. Na een tijdje bewegen wordt dit vanzelf weer beter. Startklachten en ochtendstijfheid bij slijtage zijn over het algemeen korter dan een half uur aanwezig, en worden vanzelf beter door in beweging te komen. 

Wat kun je doen aan klachten bij slijtage?

In dit artikel zijn al veel misverstanden over slijtage van tafel geveegd. Ook is er uitleg gegeven over wat slijtage nu precies is, en wat je er van merkt. Waarschijnlijk wil je ook weten wat je er aan kunt doen. Slijtage op zich is een proces dat niet omkeerbaar is. Dat betekent dat we aan slijtage zelf niet zoveel kunnen doen, maar wel aan de klachten die hiermee samenhangen. In de vorige alinea heb je kunnen lezen dat bewegen in ieder geval een gunstige invloed heeft op de klachten die samenhangen met slijtage in de onderrug. Maar voor de onderrug zijn er ook specifieke oefeningen die je kunt doen, en leefregels die je kunt volgen. Sanon helpt je hiermee, zodat jij gericht aan je klachten kunt werken en minder pijn ervaart. Sanon, makes you feel better!